Zgłoszenia mieszkańców, konieczne interwencje w terenie, obawy o bezpieczeństwo, a przede wszystkim – wyniki 5-letniej kontroli i oceny stanu technicznego oraz przydatności do użytkowania lewobrzeżnego obwałowania rzeki Kłodnicy w Gliwicach, spowodowały konieczność wykonania prac na odcinku wału tej rzeki w rejonie Parku Chrobrego. W ramach wkrótce rozpoczynających się robót ograniczona zostanie dalsza destabilizacja korpusu wału rzeki a także ryzyko jego rozszczelnienia. Większe bezpieczeństwo przeciwpowodziowe zyska akademicki kampus Politechniki Śląskiej, jedna z największych w Polsce hala widowiskowo-sportowa – PreZero Arena Gliwice oraz miejski park.
Prace, dla których Wody Polskie w Gliwicach zawarły umowę z zewnętrznym wykonawcą rozpoczną się w połowie miesiąca i będą polegały m.in. na:
– wykaszaniu porostu obwałowania
– wycince drzewostanu
– uporządkowaniu terenu po przeprowadzonych pracach.
Wyniki okresowych kontroli stanu obwałowań – ryzyko przerwania wału
Wycince, przewidzianej w zakresie zadanie będzie podlegał drzewostan, porastający obwałowanie rzeki na odcinku od jazu do ul. Panewnickiej (wzdłuż Parku Chrobrego). Zgodnie z ustawą Prawo Wodne wał przeciwpowodziowy jest obiektem hydrotechnicznym, służącym bezpieczeństwu przyległych terenów. Chroni je przed zalaniem w czasie przepływów ekstremalnych. W toku przeprowadzonej oceny i kontroli 5-letniej stanu technicznego i przydatności do użytkowania przedmiotowego obwałowania okazało się, że system korzeniowy drzew stanowi istotne zagrożenie dla stabilności i szczelności lewobrzeżnego wału przeciwpowodziowego rzeki Kłodnicy. Wpływa na osłabienie struktury korpusu wału, tworząc uprzywilejowane drogi filtracji wód. System korzeniowy drzew porastających obwałowania niejednokrotnie doprowadza do rozszczelnienia korpusów wałów, co w konsekwencji może spowodować przerwanie wału przy przejściu wód powodziowych na danym terenie. Przy długotrwałym (kilkudniowym) obciążeniu wału falą wezbraniową/powodziową może dojść do rozmycia obwałowania i zalania terenu sąsiadującego z rzeką. Ponadto ze względu na pogorszenie parametrów gruntu przez systemy korzeniowe drzew oraz podwyższoną wilgotność gleby istnieje realne zagrożenie przewrócenia się drzew. Taka sytuacja, mająca miejsce podczas wezbrania w rzece, stanowi bezpośrednie zagrożenia zalaniem terenów chronionych przez wał.
Decyzja nakazowa – realizacja pod nadzorem przyrodniczym
Dla realizacji przedmiotowych prac uzyskano decyzję nakazową, wydaną przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach w dniu 5 lutego 2026r., poprzedzoną inwentaryzacją terenową. W jej czasie nie stwierdzono zasiedlonych ptasich gniazd, dziupli i budek lęgowych. Nie stwierdzono również występowania chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wykonanie przedmiotowej wycinki będzie się odbywać poza okresem lęgowym ptaków. Zadanie zostało objęte nadzorem ornitologicznym.
– O zaletach drzew, zwłaszcza w tkance miejskiej nikogo nie trzeba przekonywać. Jednak w tym przypadku mówimy o drzewostanie, który nigdy nie powinien się znaleźć na obwałowaniach rzeki. Bez względu na fakt, czy drzewa zostały celowo nasadzone, czy ich obecność jest efektem naturalnej sukcesji (samosiejki) nie powinny być posadowione w korpusach czy koronach wałów przeciwpowodziowych. Rosną tam z powodu niedostatecznego finansowania gospodarki wodnej w przeszłości i co za tym idzie – szkodliwego dla bezpieczeństwa mieszkańców takiego stanu rzeczy – zaznacza Jan Grygier, dyrektor Wód Polskich w Gliwicach i dodaje:
– wycinkę poprzedziła inwentaryzacja drzewostanu. Na jej podstawie wytypowano drzewa, których ulokowanie lub stan zagraża stabilności budowli hydrotechnicznej, bezpieczeństwu, zdrowiu, życiu ludzi oraz ich mieniu. Te kwestie szczegółowo regulują przepisy ustawy Prawo wodne oraz Prawo budowlane. Prace, polegające na wycinkach zawsze realizujemy w sposób selektywny i zrównoważony, stanowiący odpowiedź na potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców.
Bezpieczeństwo mieszkańców i drożność koryta rzeki
Wody Polskie w Gliwicach podejmowały interwencje na tym obszarze, spowodowane powaleniem przez porywisty wiatr drzew do koryta rzeki i zatamowaniem przepływu, ale również z powodu zatarasowania ścieżki na koronie wału. Upadające drzewa lub ich gałęzie są także niebezpieczne dla przechodniów czy rowerzystów.
– Drzewa te na pierwszy rzut oka wyglądają na zdrowe. W rzeczywistości są w niewłaściwym stanie, często źle posadowione i w czasie porywistych wichur i burz powodują zagrożenie również dla przechodniów. Wywrócone drzewo, wpadając do koryta rzeki, zwłaszcza w czasie powodzi utrudnia swobodny spływ wód wysokich. Drzewa i zakrzaczenia rosnące na trasie przepływu wody powodziowej zniekształcają wyniki pomiarów przejścia wód miarodajnych i kontrolnych oraz ekstremalnych, gdyż zawężają koryto rzeki – wyjaśnia Łukasz Obrusznik, z-ca dyrektora Wód Polskich w Gliwicach ds. Ochrony Przed Powodzią i Suszą.
Konieczne prace zostaną wykonane do 31 października br.
Ponadto konieczność usunięcia drzewostanu wynika ze złego stanu fitosanitarnego. Część drzew jest żywicielem dla pasożytniczych hub i jemioły, a w ich koronach występuje posusz, powodujący znaczne wyłamania gałęzi i spore ubytki w koronie. Potrzebę usunięcia drzewostanu na lewym wale rzeki Kłodnicy potwierdzają także kontrole roczne stanu technicznego obiektu wykonywane na podstawie przepisów prawa budowlanego.
Na wskazanym odcinku obwałowania usunięte zostaną m.in. topole osiki, wierzby kruche, lipy drobnolistne, klony zwyczajne, jesiony wyniosłe, dzika jabłoń, grusza pospolita oraz krzewy, w łącznej ilości 184 szt. Realizacja zadania potrwa do 31 października br. Jego koszt to 107.223,35 zł
Kłodnica w Gliwicach jest rzeką o zlewni w dużej części miejskiej, przekształconej przez człowieka a jednocześnie ze znaczącym udziałem terenów rolniczych i zielonych. Mimo to, duża ilość uszczelnionej (zagospodarowanej) powierzchni, powoduje że wezbrania rzeki Kłodnicy mają często nagły, dynamiczny charakter. Wiąże się to z intensywnymi wzrostami stanu wody w korycie rzeki. Taka specyfika powoduje, że szczególnie istotna jest dbałość o stan urządzeń i budowli hydrotechnicznych na obszarach miejskich, tak aby efektywnie chronić mieszkańców, zabudowę i infrastrukturę. W czasie powodzi w południowo-zachodniej Polsce w 2024r. na Kłodnicy w Gliwicach zanotowano jeden z historycznie wyższych stanów wody: 276 cm, podczas gdy 12 października br. wynosił on 76 cm.
