Mniej lokalnych podtopień, więcej zieleni, chłodniejsze otoczenie w czasie upałów i skuteczniejsza ochrona Kłodnicy przed zanieczyszczeniami – takie mają być efekty wdrażania kolejnej części dużego gliwickiego programu gospodarowania wodą opadową. Miasto Gliwice podpisało w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie umowę na dofinansowanie projektu FEnIKS – etap II. Wszystkie zaplanowane prace mają zostać zakończone do 30 czerwca 2029 roku.
Wartość przedsięwzięcia wynosi ponad 184,7 mln zł. Unijne dofinansowanie z Funduszu Spójności przekroczy 116,5 mln zł, a więc pokryje ponad połowę całkowitych kosztów projektu. To będzie jedna z największych inwestycji służących przystosowaniu Gliwic do coraz częstszych gwałtownych opadów, susz i fal upałów.
Woda ma zostać tam, gdzie spadnie
Najważniejszym celem projektu będzie zatrzymywanie deszczówki w mieście, zamiast jej szybkiego odprowadzania do kanalizacji i rzek. Dzięki temu podczas intensywnych opadów mniejsze będzie ryzyko przeciążenia systemu odwodnienia i wystąpienia lokalnych podtopień.
Woda zgromadzona w nowych zbiornikach, ogrodach deszczowych i zielonych nieckach będzie mogła stopniowo wsiąkać w ziemię. Pomoże to również roślinności przetrwać okresy suszy, poprawi lokalny mikroklimat i ograniczy nagrzewanie się miasta podczas upalnych dni.
Inwestycje zostaną zrealizowane m.in. przy ulicach:
- Błogosławionego Czesława,
- Makuszyńskiego i Literatów,
- Siennej, Bojkowskiej, Rzepakowej i św. Brata Alberta, Pszczyńskiej oraz w rejonie węzłów autostrad A1 i A4,
- Staromiejskiej i Klasztornej.
Prace obejmą budowę i przebudowę kanalizacji deszczowej, zbiorników retencyjnych oraz rozwój elementów niebiesko-zielonej infrastruktury wspomagającej retencję wód opadowych i roztopowych na terenie miasta.
Nowe zbiorniki przy Kłodnicy i ul. Klasztornej
Jednym z największych przedsięwzięć będzie przebudowa odwodnienia w Łabędach w rejonie ulic Staromiejskiej i Klasztornej. Powstaną tam dwa nowe otwarte zbiorniki retencyjne, a istniejący zbiornik zostanie zmodernizowany.
Zbiornik retencyjny zostanie wybudowany przy Kłodnicy. Pomieści niemal 6,5 tys. m3 wody. Nie będzie to jednak betonowy basen techniczny. Projekt zakłada zachowanie naturalnego charakteru terenu, istniejącej roślinności i ziemnych skarp. Powstanie tam podmokła łąka, nasadzenia roślin odpornych zarówno na zalewanie, jak i suszę, a także „ptasia wyspa” z drzewami. Zaplanowano również ścieżkę spacerową i miejsca odpoczynku.
Kolejny zbiornik powstanie w sąsiedztwie istniejącego zbiornika w rejonie ul. Klasztornej. Będzie mógł zgromadzić ponad 1,4 tys. m3 wód opadowych. Jego dno i skarpy pozostaną zielone, a teren zostanie obsadzony rodzimymi gatunkami krzewów i drzew. Także tutaj przewidziano wyspę, która stworzy spokojne miejsce dla ptaków.
Przebudowany zostanie ponadto istniejący zbiornik, którego pojemność wyniesie ponad 4,8 tys. m3. Całość ma ograniczyć ryzyko podtopień, a zarazem chronić przyrodnicze otoczenie Kłodnicy.
Ogrody deszczowe zamiast trawników
Projekt przyniesie również widoczne zmiany w miejskiej zieleni. Monotonne trawniki i słabo zagospodarowane tereny mają być zastępowane ogrodami deszczowymi, rabatami bylinowymi oraz nasadzeniami drzew i krzewów.
Przy ul. Rybnickiej 27 powstanie ogród deszczowy, do którego będzie trafiała woda z dachu budynku. W specjalnie ukształtowanej niecce zostaną posadzone rośliny dobrze znoszące okresowe zalewanie. Obok pojawi się ponad 100 m2 rabat z roślinami miododajnymi oraz nowe krzewy. Ogrody deszczowe zostaną utworzone także w ramach inwestycji przy ul. Błogosławionego Czesława oraz ulicach Makuszyńskiego i Literatów.
Nowe nasadzenia będą zatrzymywać wodę, oczyszczać ją w naturalny sposób, zapewniać schronienie owadom i ptakom oraz ograniczać zjawisko miejskiej wyspy ciepła.
Miasto będzie wcześniej wiedziało o zagrożeniu
Gliwice rozbudowują także system monitorowania poziomu i jakości wody – specjalne czujniki instalowane są przy najważniejszych rowach, zbiornikach i elementach kanalizacji deszczowej. Miasto otrzyma również trzy mobilne stacje pomiarowe.
Zebrane dane pozwolą szybciej reagować na gwałtowne opady, lepiej wykorzystywać pojemność zbiorników i skuteczniej kierować przepływem wody. System pomoże również kontrolować jej jakość i ograniczać przedostawanie się zanieczyszczeń do rzek.
Dla mieszkańców oznacza to sprawniejsze działanie miejskich służb i lepsze przygotowanie Gliwic na ekstremalne zjawiska pogodowe.
FEnIKS – etap II jest kontynuacją pierwszego etapu programu realizowanego przez Gliwice. Do 30 czerwca 2029 roku w różnych częściach miasta powstanie spójny system łączący nowe odwodnienie, zbiorniki retencyjne, tereny zielone oraz nowoczesny monitoring. Jego efektem ma być miasto bezpieczniejsze podczas ulew, bardziej zielone, przyjazne przyrodzie i lepiej przygotowane na skutki zmian klimatu.
