Czy przewodniczący rady miasta oraz szefowie komisji zostali wybrani zgodnie z prawem?

Uchwały w tych sprawach, podjęte przez nową radę miasta mogą skontrolować służby prawne wojewody. Z wnioskiem do Urzędu Wojewódzkiego zwróciło się kilku gliwickich radnych, z Koalicji dla Gliwic Zygmunta Frankiewicza.

Ich zdaniem, uchwały, na mocy których dokonano m.in. wyboru przewodniczącego rady, a także przewodniczących komisji, zostały podjęte niezgodnie z prawem.

W przypadku przewodniczących komisji, radni zwracają uwagę na fakt, iż ich wybór został dokonany w sposób tajny. Tymczasem Regulamin RM stanowiący załącznik do Statutu Miasta, mówi że – „członkowie Komisji wybierają spośród siebie przewodniczącego Komisji i jego zastępcę lub zastępców”.

„Ponieważ Regulamin Rady nie wprowadza zasady tajności głosowania w tym przypadku, bo z przyczyn formalno-prawnych jest to niedozwolone, zarządzenie i przeprowadzenie tajnego głosowania na wybór w/w osób jest niezgodne z prawem stanowiąc naruszenie art. 11b (…) stanowiącego, że ograniczenie jawności posiedzenia komisji może wynikać wyłącznie z ustaw” – czytamy w piśmie radnych.

Radni uważają, że dokonany w takim trybie wybór jako niezgodny z prawem winien zostać uchylony.

Domagają się również stwierdzenia z mocy prawa nieważności uchwały w sprawie wyboru przewodniczącego RM Zbigniewa Wygody oraz jego zastępców: Kajetana Gorniga i Marka Kopały.

Przywołują wyrok NSA w Warszawie, który uznał, że: „interes radnego w zostaniu wybranym przewodniczącym rady jest interesem prawnym, ponieważ przesądza o biernym prawie wyborczym radnego danej rady gminy”.

„Zgodnie z art. 25 a u.s.g. radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji jeżeli dotyczy to jego interesu prawnego. Powinien więc się wyłączyć z głosowania, a fakt ten winien znaleźć odzwierciedlenie w protokole obrad sesji. Z protokołów Komisji Skrutacyjnej z obu przeprowadzonych głosowań wynika, że radni kandydujący na stanowiska przewodniczącego i wiceprzewodniczących Rady Miejskiej brali udział w głosowaniach w sprawach dotyczących ich interesu prawnego” – piszą radni w piśmie do wojewody.

Pełną treść pisma publikujemy poniżej

Pan
Zygmunt Łukaszczyk
Wojewoda Śląski

Śląski Urząd Wojewódzki
ul. Jagiellońska 25
40-032 Katowice

I.
Uchwałą Rady Miejskiej w Gliwicach Nr II/10/2010 z dnia 13 grudnia 2010 r.
w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej i stałych Komisji Rady Miejskiej w Gliwicach, ustalenia zakresów ich działania i składów osobowych został ustalony skład Komisji Rewizyjnej i innych stałych Komisji Rady Miejskiej w Gliwicach.
W dniu 14 grudnia 2010 r. doszło do pierwszych posiedzeń tychże Komisji, na których zgodnie z § 42 Regulaminu Rady Miejskiej w Gliwicach stanowiącego Załącznik Nr 2 do Statutu Miasta Gliwice (j.t.Dz.Urz.Woj.Śl. z 2009 r. nr 132, poz. 2671) doszło do wyboru przewodniczących Komisji i ich zastępców. Część głosowań przeprowadzono w sposób jawny lecz większość z nich była tajna.
Zasadą bezsporną i nie budzącą wątpliwości formalnych jest wyrażona przez ustawodawcę w art. 11b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym zasada jawności działania organów gminy. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw.
I tak np. w art. 19 ust. 1 u.s.g. ustawodawca wyłączył jawność przy wyborze przewodniczącego rady i jego zastępców, stanowiąc o głosowaniu tajnym. Powtórzenie powyższego znajdujemy w § 12b ust. 1 Statutu Miasta Gliwice, który ma walor aktu prawa miejscowego stanowiąc źródło prawa na terenie miasta Gliwice.
Regulamin Rady Miejskiej w Gliwicach stanowiący załącznik nr 2 do Statutu Miasta w Rozdziale VII „Komisje” zawiera w § 42 ust. 1 postanowienie, że „członkowie Komisji wybierają spośród siebie przewodniczącego Komisji i jego zastępcę lub zastępców”.
Ponieważ Regulamin Rady nie wprowadza zasady tajności głosowania w tym przypadku, bo z przyczyn formalno-prawnych jest to niedozwolone, zarządzenie i przeprowadzenie tajnego głosowania na wybór w/w osób jest niezgodne z prawem stanowiąc naruszenie art. 11b zdanie drugie ustawy o samorządzie gminnym w związku z § 44 ust. 6 Regulaminu Rady Miejskiej w Gliwicach stanowiącego, że ograniczenie jawności posiedzenia komisji może wynikać wyłącznie z ustaw. W związku z powyższym, wybór w tym trybie jako niezgodny z prawem winien zostać uchylony.
W tym też przypadku organ nadzoru sprawując nadzór nad działalnością gminną na podstawie kryterium zgodności z prawem winien z mocy art. 85 w zw. z art. 87 u.s.g. podjąć stosowne działania formalno-prawne.

II.
W związku z wyrokiem NSA w Warszawie, sygn. akt II OSK 1865/09 z dnia 25.01.2010 r. (Lex Nr 560892) stanowiącym, że:
1. Przepis art. 19 ust. 1 u.s.g. stanowi podstawę do uznania interesu radnego w zostaniu wybranym przewodniczącym rady za interes prawny, ponieważ przesądza o biernym prawie wyborczym radnego danej rady gminy.
2. Niedopuszczalna jest taka wykładnia art. 25a u.s.g., która nadaje temu przepisowi takie samo znaczenie jak art. 24 ust. 2 u.s.w. mimo, że ten ostatni przepis wyraźnie ogranicza prawo radnego do brania udziału w głosowaniu, ze względu na jego interes prawny, tylko do określonej kategorii spraw majątkowych.
3. Głosowanie w sprawie wyboru przewodniczącego rady gminy dotyczy również interesu prawnego kandydata na to stanowisko o charakterze majątkowym

wnoszę o

wszczęcie, w trybie art. 91 ustawy o samorządzie gminnym, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr I/1/2010 Rady Miejskiej w Gliwicach z dnia 6.12.2010 r. w sprawie stwierdzenia wyboru Przewodniczącego Rady Miejskiej w Gliwicach, gdzie w wyniku głosowania tajnego Przewodniczącym Rady Miejskiej został wybrany radny Zbigniew Wygoda oraz uchwały nr I/3/2010 Rady Miejskiej w Gliwicach z 6.12.2010 r. w sprawie stwierdzenia wyboru Zastępców Przewodniczącego Rady Miejskiej w Gliwicach z dnia 6.12.2010 r., gdzie w wyniku głosowania tajnego Zastępcami Przewodniczącego Rady Miejskiej w Gliwicach zostali wybrani radni: Kajetan Gornig oraz Marek Kopała. Uchwały te naruszają bowiem art. 25 a ustawy o samorządzie gminnym w związku z artykułem 19 ust. 1
i 2 tejże ustawy.
Uzasadnienie

Zgodnie z art. 17 pkt 4 u.s.g. w skład Rady Miejskiej w Gliwicach wchodzi 25 radnych.

W dniu 6.12.2010 r. odbyła się po przerwie druga część I sesji Rady Miejskiej w Gliwicach w obecnej kadencji, na której radni Rady Miejskiej dokonywali m.in. wyboru przewodniczącego i zastępców przewodniczącego Rady Miejskiej w Gliwicach.

Zgodnie z art. 25 a u.s.g. radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji jeżeli dotyczy to jego interesu prawnego. Powinien więc się wyłączyć z głosowania, a fakt ten winien znaleźć odzwierciedlenie w protokole obrad sesji. Z protokołów Komisji Skrutacyjnej z obu przeprowadzonych głosowań wynika, że radni kandydujący na stanowiska przewodniczącego i wiceprzewodniczących Rady Miejskiej brali udział w głosowaniach w sprawach dotyczących ich interesu prawnego. Zgodnie z treścią protokołów Komisji Skrutacyjnej powołanej do ustalenia wyników głosowań tajnych w sprawie wyboru przewodniczącego i zastępców przewodniczącego Rady Miejskiej, które zostały odczytane na sesji przez Przewodniczącego Komisji Skrutacyjnej, w głosowaniu wzięło udział 24 radnych i głosów ważnych oddano 24. Biorąc pod uwagę fakt, że na początku obrad Rada Miejska stwierdziła w drodze uchwały wygaśnięcie mandatu radnego Pana Zygmunta Frankiewicza oczywistym jest, że zarówno w głosowaniu na przewodniczącego Rady Miejskiej, jak i jego zastępców brali udział radni kandydujący na te stanowiska.

W jednym z głosowań wymaganą większość głosów uzyskał radny Zbigniew Wygoda, zostając Przewodniczącym Rady Miejskiej, w drugim radni: Gornig i Kopała obejmując stanowiska Zastępców Przewodniczącego. Świadczy to o tym, że wymienieni wzięli udział w głosowaniu we własnej sprawie, która dotyczyła ich interesu prawnego, naruszając w ten sposób art. 25a u.s.g. W związku z powyższym należy uznać, ze uchwały są dotknięte bezwzględną nieważnością.
Jak wspomniano wyżej, cytując art. 25 a u.s.g., w sprawie tej kluczowym zagadnieniem pozostaje kwestia zdefiniowania pojęcia interesu prawnego w kontekście brzmienia art. 25a u.s.g.

W przywołanym na łamach Rzeczpospolitej wyroku Sygn. Akt II OSK 1865/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że mieć interes prawny to tyle, co wskazywać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Nie ulega więc wątpliwości, że art. 19 ust. 1 u.s.g. stanowi podstawę do uznania interesu radnego w zostaniu wybranym przewodniczącym rady za interes prawny, ponieważ przesądza o biernym prawie wyborczym radnego danej rady gminy.
Głosowanie w sprawie wyboru przewodniczącego rady gminy dotyczy również interesu prawnego kandydata na to stanowisko o charakterze majątkowym w świetle art. 25 ust. 8 u.s.g.
Powyższe wywody dotyczą również udziału w głosowaniach radnych – kandydatów na przewodniczących komisji Rady.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że ustawowym obowiązkiem radnych kandydujących na stanowisko Przewodniczącego Rady Miejskiej i Zastępców Przewodniczącego Rady Miejskiej było nie branie udziału w głosowaniu (tj. wyłączenie się), a udziałem w głosowaniu istotnie naruszyli art. 25a u.s.g., stąd wnoszę o stwierdzenie nieważności uchwał: Nr I/1/2010 Rady Miejskiej w Gliwicach oraz Uchwały nr I/3/2010 Rady Miejskiej w Gliwicach.